Zonguldak Kadın Doğum Ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi

Çocuk Gelişimi ve Eğitimcisi

Esra BANK ATAŞ

İLK SÖZCÜKLER…

      İlk gülüş, ilk inci gibi bir diş ve ilk adım gibi, bebeğinizin ilk sözcükleri de unutamayacağınız bir andır. Bebeğinizin ilk anlaşılır sözcüklerini söylediği günü daima hatırlarsınız. Artık sizin anlayabileceğiniz bir dilde iletişim kurmaya, düşündüklerini ve isteklerini size anlatmaya başlamıştır. Bu durum için yaş değişkenlik gösterse bile genellikler ilk sözcükler 10 ve 15 ay arası ortaya çıkar. Bebeğiniz mırıldanırken sık sık “anne” ve “baba” sözcüklerini kullanır. Bunu doğal ortamda, bir kişiyi ya da bir nesneyi isimlendirdiğinde daha da emin olursunuz. Örneğin, banyosu için su sesi duyduğunda “ba” demesi gibi.

İlk sözcükleri, genellikle kendisi için önemli olan “anne”, “baba” gibi insanlar ya da günlük çevrede sık kullanılan “top” vb. nesnelerdir. Daha sonra, isteklerini ifade eden ya da eylem içeren “bay bay” ya da “attı” gibi sözcüklere geçerler. İsteklerini yalnızca ağlayarak anlatabilen yeni doğmuş bir çocuğun; öyküler anlatan, istekleri olan, şakalar yapan ve birçok soru soran bir çocuğa dönüşmesi gerçekten de şaşırtıcıdır.

AİLENİN ÖĞRETEBİLDİKLERİ…

     Bebekler, doğuştan dil ve konuşma yeteneğiyle doğarlar, ancak sizin yardımınız çok önemlidir. Araştırmalar, çocuğun nasıl ve ne zaman konuşmayı öğrendiği konusunda, ailesinin desteğinin olumlu etkisi olduğunu göstermektedir.

Dili kullanmayı öğrenmek dereceli bir süreçtir. Bebeğiniz, çevresinde konuşulan dili dinlemekten mutlu olacaktır ve duyduklarını, pratik yaparak konuşmayı öğrenecektir. Önce kendisine söylenen şeyleri anlamaya, daha sonra da sözcükleri tek tek kullanmaya başlayacaktır. Başlangıçta bu sözcükleri tutarsız olarak kullanabilir. Daha sonra bu sözcüklerle basit cümleler kuracak ve en sonunda da daha uzun ve anlaşılır cümleler kurarak, hangi sesleri kullanacağını doğru olarak öğrenecektir.

Birçok aile, çocukların nasıl ve ne zaman konuşması gerektiğini bilmekte güçlük çekerler. Ancak, her çocuğun kapasitesinin farklı olduğunu bilmek gerekir. Aynı ailedeki çocukların konuşmayı öğrenme süreleri farklı olabilir. Kız çocukları, erkek çocuklarına göre konuşmayı daha erken kazanabilmektedirler. Burada önemli olan, çocuğun dil gelişiminde tutarlı olmasıdır.

ÇOCUĞUN KONUŞMAYI ÖĞRENMESİNE YARDIMCI OLACAK İPUÇLARI

     Çocukların konuşmayı öğrenmesi çok karmaşık bir süreçtir. Bu aşamada sizin katkınız da çok önemlidir. Bu konuda bazı öneriler verilebilir.

<!--[if !supportLists]-->·         <!--[endif]-->Çocuğunuzla konuşmak için zaman ayırın. Onun yaptıkları ya da kendi yaptıklarınız hakkında sohbet edin.

<!--[if !supportLists]-->·         <!--[endif]-->Onunla konuşurken sıranızı bekleyin; bir şey söyleyin ve size yanıt vermesine fırsat verin.

<!--[if !supportLists]-->·         <!--[endif]-->Günde en az bir saat, onunla yüz yüze konuşmak için zaman ayırın.

<!--[if !supportLists]-->·         <!--[endif]-->Odadaki TV, radyo, video, müzik ve bilgisayar oyunları gibi gereksiz seslerin olmadığı ortamda iletişimi deneyin.

<!--[if !supportLists]-->·         <!--[endif]-->Az konuşmanın çocuğunuzun sizinle konuşmasını zorlaştıracağını unutmayın.

<!--[if !supportLists]-->·         <!--[endif]-->Konuşurken çocuğunuzla göz teması kurun ve onun sizi dinlediğinden emin olun.

<!--[if !supportLists]-->·         <!--[endif]-->Çocuğun ifadesinde kullandığı yanlış sözcükleri,”yanlış kullandın” gibi uyarılar yerine, doğru model olarak, kısa cümle içinde tekrar etmeniz uygun olacaktır.

<!--[if !supportLists]-->·         <!--[endif]-->Dilin, iletişim için gerekli olduğunu ona hissettirin. İşaretle ya da nesnenin ismini söylemeye çalışarak, bir şey istediği zaman örneğin; ”Süt mü istiyorsun?” gibi yönergelerle, ona hem uygun konuşma modeli olun hem de istediği nesneyi vererek kendisini ödüllendirin.

<!--[if !supportLists]-->·         <!--[endif]-->Çocuğunuzun her sözcüğü söyleme çabasını övgü ile pekiştirin.

Kaynak:0-6 Yaş Dil Gelişimi

Yrd.Doç.Dr.Figen Turan